Welke S&OP KPI’s moet je opvolgen?

De precieze selectie hangt af van de beslissingen die het management binnen S&OP moet nemen. De belangrijkste S&OP KPI’s vallen alleszins binnen 5 domeinen: demand, customer service, inventory, supply en finance. Volg minimaal forecast accuracy en bias, OTIF of fill rate, inventory turns of stock coverage, capaciteit en schedule adherence en de impact op werkkapitaal, omzet en marge.  

Welke demand KPI’s gebruik je binnen S&OP?  

Een betrouwbare forecast is het vertrekpunt van een sterk S&OP-proces. Belangrijke KPI’s zijn: 

• Forecast Accuracy 
• Forecast Bias 
• MAPE 
• WAPE 
• Forecast Value Added 

Forecast Accuracy, MAPE en WAPE tonen hoe sterk de voorspelde vraag afwijkt van de werkelijke vraag. MAPE drukt de gemiddelde fout uit als een percentage, maar kan bij producten met lage volumes een vertekend beeld geven. WAPE houdt rekening met het volume en legt daardoor meer gewicht bij afwijkingen met een grotere impact op de organisatie. 

Kijk niet alleen naar de grootte, maar ook naar de richting van de fout. Forecast Bias maakt zichtbaar of jouw organisatie de vraag structureel over- of onderschat. Een aanhoudende overschatting kan leiden tot overtollige voorraad, terwijl onderschatting het risico op stock-outs, spoedorders en gemiste omzet verhoogt. 

Forecast Value Added gaat nog een stap verder. Deze KPI toont of aanpassingen door bijvoorbeeld Sales of Marketing de oorspronkelijke forecast daadwerkelijk verbeteren. Zo vermijd je dat goedbedoelde correcties de forecast minder betrouwbaar maken. 

“Forecast Accuracy meet de grootte van de forecastfout. Forecast Bias meet de structurele richting ervan.” 

Wilt u uw forecastingproces verder professionaliseren? Ontdek onze masterclass forecasting.  

Welke customer service KPI’s gebruik je binnen S&OP? 

Een goed S&OP-proces moet uiteindelijk ook doorsijpelen tot bij de klant. We verwachten de volgende essentiële KPI’s: 

• OTIF 
• Service Level 
• Fill Rate  

OTIF meet welk aandeel van de orders op het afgesproken tijdstip én volledig wordt geleverd. Fill Rate toont welk deel van de klantvraag onmiddellijk uit de beschikbare voorraad kan worden ingevuld. Samen maken deze indicatoren zichtbaar of je planning ook werkelijk leidt tot een hogere leverbetrouwbaarheid.  

In de praktijk zien we organisaties vaak sterk sturen op voorraadreductie, zonder expliciet te bewaken wat dit doet met hun service. Dat houdt risico’s in. Een lagere voorraad lijkt financieel aantrekkelijk, maar kan tegelijk leiden tot meer stock-outs, achterstallige orders en gemiste omzet. 

S&OP helpt om die afweging bewust te maken. Welke klanten en producten krijgen voorrang bij schaarste? Welk voorraadniveau is nodig om je klantbelofte waar te maken? En wanneer weegt een verdere voorraadreductie niet langer op tegen het verlies aan service? 

“OTIF meet of orders volledig en op tijd worden geleverd, terwijl Fill Rate meet welk deel van de vraag direct beschikbaar is.”

Welke voorraad-KPI’s gebruik je binnen S&OP? 

Voorraad-KPI’s tonen niet alleen hoeveel voorraad je aanhoudt, maar vooral of die voorraad gezond en doelgericht is. Relevante indicatoren zijn: 

• Inventory Turns 
• Days Inventory Outstanding 
• Stock Coverage 
• Slow Moving & Obsolete Stock 

Inventory Turns geeft aan hoe vaak de gemiddelde voorraad binnen een bepaalde periode wordt verkocht of verbruikt. Days Inventory Outstanding en Stock Coverage vertalen de voorraad naar het aantal dagen of weken waarvoor producten beschikbaar zijn. Zo zie je snel waar te veel cash vastzit en waar net een risico op tekorten ontstaat.  

Bekijk daarnaast Slow Moving & Obsolete Stock afzonderlijk. Een stabiele totale voorraadwaarde kan namelijk verbergen dat een steeds groter aandeel nauwelijks beweegt of niet langer verkoopbaar is. De uitdaging is daarom niet eenvoudigweg om minder voorraad aan te houden, maar om de juiste voorraad voor de juiste producten en locaties te bepalen. 

Een sterke S&OP-cyclus maakt die keuzes expliciet. Welke voorraad is nodig om het gewenste servicelevel te ondersteunen? Welke voorraad kan worden afgebouwd? En voor welke verouderde artikelen is een commerciële, operationele of financiële beslissing nodig? 

“Een gezonde voorraad combineert voldoende beschikbaarheid met beperkte overtollige en verouderde voorraad.” 

Welke supply- en productie-KPI’s gebruik je binnen S&OP?  

Supply- en productie-KPI’s maken zichtbaar of je organisatie het vraagplan in de praktijk kan waarmaken. Relevante indicatoren zijn: 

• Capacity Utilisation 
• Schedule Adherence 
• OEE 
• Materiaalbeschikbaarheid 
• Productiebetrouwbaarheid 

Capacity Utilisation toont in welke mate de beschikbare capaciteit wordt benut. Schedule Adherence meet of productieorders volgens de afgesproken planning worden uitgevoerd. OEE vult dit beeld aan door verliezen op het vlak van beschikbaarheid, prestaties en kwaliteit zichtbaar te maken. 

Lees meer over deze KPI in ons artikel over Overall Equipment Effectiveness. 

Een hoge bezettingsgraad is op zich geen garantie voor goede prestaties. Wanneer materialen ontbreken, machines regelmatig uitvallen of planningen voortdurend wijzigen, kan een organisatie zeer druk zijn en toch de verkeerde producten te laat produceren. 

Bekijk deze KPI’s daarom altijd in samenhang. Ze helpen om bottlenecks tijdig te herkennen en onderbouwde keuzes te maken over extra shifts, alternatieve leveranciers, onderhoud, uitbesteding of een aangepaste productmix. Zo wordt de Supply Review geen terugblik op operationele problemen, maar een moment waarop je vooruitkijkt en gericht bijstuurt.  

“Capaciteitsbenutting toont hoeveel capaciteit wordt gebruikt, maar Schedule Adherence toont of de juiste productie volgens plan gebeurt.” 

Welke financiële KPI’s gebruik je binnen S&OP?  

Een volwassen S&OP-proces verbindt operationele keuzes met hun financiële impact. Relevante KPI’s zijn: 

• Working Capital 
• Revenue Attainment 
• Margin Impact 
• Cost-to-Serve 

Working Capital maakt zichtbaar hoeveel cash vastzit in voorraad. Revenue Attainment toont in welke mate het operationele plan de vooropgestelde omzet ondersteunt. Margin Impact en Cost-to-Serve helpen vervolgens beoordelen of die omzet ook rendabel is. 

Dat laatste is belangrijk. Extra omzet creëert niet automatisch extra waarde. Overuren, spoedtransporten, uitbesteding, kleine productieruns en complexe klantafspraken kunnen de marge sterk onder druk zetten. 

Finance moet daarom niet alleen cijfers rapporteren, maar de gevolgen van verschillende scenario’s kwantificeren. Wat betekent extra capaciteit voor omzet en marge? Welke impact heeft voorraadopbouw op het werkkapitaal? En is een hoger servicelevel de bijkomende kost waard? Zo helpt S&OP het management om operationele keuzes te vertalen naar concrete bedrijfsbeslissingen. 

“Financiële S&OP KPI’s maken zichtbaar of het operationele plan niet alleen uitvoerbaar, maar ook rendabel is.”

Welke fouten maak je beter niet bij S&OP KPI’s? 

Nu we een beter zicht hebben op de KPI’s tijdens het supply chain decision making proces, delen we graag nog enkele adviezen vanuit de praktijk omtrent veelgemaakte fouten bij het bepalen van KPI’s. 

1. Te veel KPI’s 

Een S&OP-dashboard met te veel KPI’s leidt af van de beslissingen die het management moet nemen. Beperk de KPI-set tot indicatoren die afwijkingen, risico’s en concrete trade-offs zichtbaar maken rond vraag, capaciteit, voorraad, service en financiële impact. Elke KPI moet een duidelijke managementvraag ondersteunen, anders voegt ze vooral rapporteringswerk toe.  

2. KPI’s zonder eigenaar 

Een KPI zonder eigenaar wordt wel gerapporteerd, maar zelden actief gestuurd. Leg daarom voor elke indicator vast wie de data valideert, afwijkingen verklaart en verbeteracties opvolgt. Duidelijk KPI-eigenaarschap versterkt de accountability en zorgt ervoor dat cijfers sneller worden vertaald naar acties en beslissingen.  

3. Discussies over datadefinities 

Wanneer Sales, Operations, Supply Chain en Finance verschillende definities gebruiken, verschuift het S&OP-overleg van beslissen naar discussiëren over cijfers. Spreek daarom één definitie, databron, berekeningswijze en rapporteringsfrequentie af voor elke KPI. Zo ontstaat één gedeelde feitenbasis waarop teams scenario’s kunnen vergelijken en managementbeslissingen kunnen voorbereiden.  

4. Focus op historische rapportering in plaats van toekomstige beslissingen 

Historische KPI’s verklaren wat er gebeurd is, maar geven niet automatisch aan welke beslissing vandaag nodig is. Combineer daarom lagging indicators met vooruitkijkende signalen over vraag, capaciteit, voorraad, risico’s en financiële impact. Een sterk S&OP-dashboard helpt het management niet alleen om het verleden te begrijpen, maar vooral om scenario’s te beoordelen en tijdig bij te sturen.  

Kortom, een sterk S&OP-dashboard bevat niet zoveel mogelijk KPI’s, maar precies genoeg indicatoren om gerichte beslissingen te nemen. Combineer demand, service, voorraad, capaciteit en financiële impact. Leg voor elke KPI één definitie, databron en eigenaar vast. Zo wordt S&OP geen rapporteringsmoment, maar een proces waarmee het management tijdig bijstuurt.

Klaar om jouw organisatie te begeleiden naar betere supply chain-beslissingen? 

Wil je S&OP niet alleen begrijpen, maar ook succesvol toepassen in je organisatie?  

Ontdek hoe volwassen je huidige beslissingsproces is en waar vraag, capaciteit, voorraad en financiële impact nog onvoldoende samenkomen. 

Stanwick helpt organisaties om te groeien van planning in silo’s naar geïntegreerde besluitvorming. We ondersteunen bedrijven bij: 

• Supply Chain Maturity Assessment  
•  S&OP- en IBP-implementatie  
• Supply Chain Decision Making-training en coaching 

Plan een gesprek over je Supply Chain Decision Making-traject of ontdek de Masterclass Supply Chain Decision Making van Stanwick Academy. 

Meer achtergrond rond de expertise Supply Chain Excellence.  

Ontdek ons supply chain excellence trainingsaanbod.  

Ontdek recente supply chain cases.